E V V 3 L

“Sesini Kaybeden Şehir” adlı şiir 1929 yılında İstanbul’da gerçekleşen tarihi taksi şoförleri grevini konu alır. O dönem Resimli Ay dergisinde çalışan Nâzım Hikmet, taksi şoförlerinin bu direnişine destek vermek için “Sesini Kaybeden Şehir” şiirini kaleme almıştır. Kitaptaki çizimler Abidin Dino’ya aittir. Fakat ilk sayfada yer alan ve -genç- Nâzım Hikmet’i şoför şapkasıyla gösteren portre çiziminin Sedat Simavi’ye ait olduğu düşünülmektedir.

Nâzım Hikmet, “Sesini Kaybeden Şehir”
1.Baskı, 1931, İstanbul, Remzi Kitabevi, s.2-3

(Görselleri büyüterek incelemek için üzerlerine tıklayınız…)

Şiir, modernleşen ve endüstriyelleşen dünyanın getirdiği yabancılaşmayı, sessizliği ve mekanikleşmeyi konu alır. Nâzım Hikmet bu eserinde, motor, tekerlek ve su seslerinin sustuğu, sadece reklam panolarının rüzgârda sallandığı ıssız ve karanlık bir şehir atmosferi çizer.

Hamiş: EVV3L kapsamında yer alan Nâzım Hikmet ilgilerine https://evvel.org/ilgi/tas-ucak adresinden ulaşabilirsiniz.

3 Haziran 2025’te Kadıköy, Nâzım Hikmet Kültür Merkezi’nde açılışı gerçekleşen Ortak Hayal Sergisi, Nâzım Hikmet’in etrafında kurulan, sadece onun düşünsel etkisiyle değil; doğrudan dostluk, yoldaşlık, tartışma ve üretim ilişkileriyle şekillenen kültürel evrenin izini sürüyor…

Görselleri büyütmek için üzerlerine tıklayın…

Sergiye dair detaylı bilgilere https://haber.sol.org.tr/haber/nazimin-62-olum-yildonumunde-sergi-ortak-hayal-398777 adresinden ulaşabilirsiniz.

Hamiş: EVV3L kapsamında yayımlanan Nâzım Hikmet ilgilerine https://evvel.org/ilgi/tas-ucak adresinden ulaşabilirsiniz.

Şişli Belediyesi Nâzım Hikmet Kültür Merkezi’nde
bulunan Anı Odası’ndan Görüntüler
(Görselleri büyütmek için üzerlerine tıklayınız…)

Hamiş: EVV3L kapsamında yayımlanan Nâzım Hikmet başlıklı ilgilere https://evvel.org/ilgi/tas-ucak adresinden ulaşabilirsiniz.

Küllük, 1940 yılında Alaeddin Hakgüder’in sahipliğinde/yönetiminde tek sayı yayınlanabilen fikir ve sanat dergisidir. Yazarları arasında Abidin Dino, Abidin Nesimi, Asaf Halet Çelebi, Fikret Adil, Hasan İzzetin Dinamo gibi isimler bulunan dergi ilk sayısında yer alan Orhan Veli şiiri nedeniyle İçişleri Bakanlığı’nca kapatılır. (Türkiye Sosyal Tarih Araştırma Vakfı)

Küllük Dergisi’nin ilk ve tek sayısını pdf dosyası biçeminde https://filedn.eu/lpwTKmJuSKCLNjzDCWvh2dm/kulluk/kulluk-01.pdf adresinden arşivleyebilirsiniz.

(Resimleri büyütmek için üzerlerine tıklayın…)

Birinci Mektup İmzacıları: (Ön Sayfa) Oktay Rifat, Dr. Hakkı Balamir, Muvaffak Şeref, Cahit Sıtkı Tarancı, Niyazi Ağırnaslı, Ferit Anlar, Ayhan Anlar, Melih Cevdet Anday, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Cevdet Kudret Esendal, Prof. Dr. Behçet Kamay, Ordinaryüs Profesör Vasfi Raşid Sevig, Doç. Dr. Hüseyin Cahit Özen, Adnan Saygun, Asım Ruacan, Dr. Kemâl Narin, Doç. Dr. Sadun Aren, Ahmet Cevat Emre (Arka Sayfa) Ahmet Evintan, Nazım Kâmil Bayur, Mümtaz Faik Fenik, Ulvi Uraz, Prof. Dr. Behçet Tahsin Ramay, Melek Gün

İkinci Mektup İmzacıları: Halide Edip Adıvar, Adnan Adıvar, Orhan Veli, Sabahattin Eyüboğlu, Fikret Adil, Mina Urgan, Ahmet Hamdi Tanpınar, Abidin Dino, Sait Faik

Nâzım Hikmet, 8 Nisan 1950’de açlık grevine başlamıştı. Avukatının isteği üzerine açlık grevini bir süre durduran şair, 1 Mayıs 1950’de tekrar greve başladı, 13 Mayıs’ta Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi’ne kaldırıldı. Nâzım’ın annesi Celile Hanım, tek başına bir kampanya açmıştı. 9 Mayıs 1950 günü Celile Hanım üzerinde “Haksız yere mahkum edilen oğlum Nâzım Hikmet açlık grevindedir. Ben de ölmek istiyorum gece gündüz oruçluyum. Bizi kurtarmak isteyenler bu deftere adreslerini yazarak imzalasınlar” yazılı bir dövizle Galata Köprüsü’nün üzerine çıktı, kısa bir süre sonra “trafiği engellemek” suçlamasıyla gözaltına alındı. (…)

(…) Üç şair, Orhan Veli, Oktay Rıfat ve Melih Cevdet Anday, Nâzım’a destek için Ankara’da üç günlük açlık grevi yaptılar. (12 Mayıs 1950) (Bkz: https://evvel.org/garipciler-nazim-hikmet-icin-aclik-grevinde-1950)

14 Mayıs 1950’de yapılan seçimleri DP kazanmıştı ve yeni hükümetin kurulması bekleniyordu. Seçimden üç gün sonra, Adnan Adıvar, Halide Edip, Sait Faik, Cahit Sıtkı Tarancı, Cevdet Kudret gibi aydınlar Nâzım’a bir mektup yazarak yeni hükümet kurulana kadar eyleme ara vermesini istediler.

Nâzım Hikmet, 19 Mayıs 1950’de açlık grevine son verdi. 14 Temmuz 1950’de çıkarılan hükümlülerin cezalarında indirim düzenleyen madde Meclis’te kabul edildi. Nâzım, 14 Temmuz 1950’de, tam 13 yıl sonra cezaevinden çıktı.

Kaynak: Nâzım Hikmet’in Açlık Grevi, Haz: Yeşim Bilge Bengü, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2011

Bugüne kadar yayımlanmış en özel ve kapsamlı Nâzım Hikmet arşiv çalışması M. Melih Güneş tarafından Ocak 2021’de büyük şairin doğumunun 119. yıldönümüne ithafen gerçekleştirildi. “Nâzım Hikmet’in Ellerinin İzinde” başlıklı 700 sayfalık bu “şölen kitap”, yalnızca 1100 adet basıldı ve hors commerce (ticaret dışı) olarak dağıtımı sağlandı. Şaheserin 278 no’lu nüshası Zafer Yalçınpınar Koleksiyonu’nda yer almaktadır.

EVV3L kapsamında yayımlanan
NÂZIM HİKMET İlgileri:

1/ https://evvel.org/ilgi/tas-ucak
2/ https://evvel.org/ilgi/tas-ucak/page/2
3/ https://evvel.org/ilgi/tas-ucak/page/3
4/ https://evvel.org/ilgi/tas-ucak/page/4
5/ https://evvel.org/ilgi/tas-ucak/page/5

7 Aralık 1993’te vefat eden Abidin Dino’yu saygıyla anıyoruz…

1: https://evvel.org/ilgi/abidin-dino
2: https://evvel.org/ilgi/abidin-dino/page/2

EVV3L kapsamında yayımlanan
ABİDİN DİNO Başlıklı ilgilere aşağıdaki
adreslerden ulaşabilirsiniz:

1: https://evvel.org/ilgi/abidin-dino
2: https://evvel.org/ilgi/abidin-dino/page/2

Seçilmiş Hikâyeler Dergisi, Sayı: 30-31, 1951
Orhan Kemal Özel Sayısı (Abidin Dino‘nun çizimleriyle…)
(Kemal) Sülker’e ithafen imzalı (Zafer Yalçınpınar Koleksiyonu’ndan…)

Hamiş: EVV3L kapsamında yayımlanan “İmzalı” ilgilerin tümüne https://evvel.org/ilgi/imzali adresinden ulaşabilirsiniz.

Abidin Dino‘nun Nâzım Hikmet çizimlerinden…

(Çizimden haberdar olmamızı sağlayan
sıkı sahhaf Barış Bingöl’e çok teşekkür ederiz.)

Hamiş: EVV3L kapsamında yayımlanan Nâzım Hikmet ilgilerine https://evvel.org/ilgi/tas-ucak adresinden, Abidin Dino ilgilerine ise https://evvel.org/ilgi/abidin-dino adresinden ulaşabilirsiniz.

Şule Tüzül‘ün kitaba ilişkin olarak “Edebiyat Haber” adlı web sitesi kapsamında kaleme aldığı inceleme yazısını https://www.edebiyathaber.net/abidin-dinodan-fikret-muallaya-bir-vefa-kitabi-sule-tuzul/ adresinden okuyabilirsiniz.

Hamiş: EVV3L kapsamında yayımlanan “Abidin Dino” başlıklı ilgileri tümüne https://evvel.org/ilgi/abidin-dino adresinden ulaşabilirsiniz.

Soul’n Art sezonun son sergisinde Abidin Dino’yu ağırlıyor. 23 Mayıs – 17 Haziran 2017 tarihleri arasında ziyarete açık olacak olan sergide, sanatçının özel izni ile sınırlı sayıda gerçekleştirilen özgün baskı dizileri bir araya geliyor. Abidin Dino’nun “Son İzler” dizilerinin öne çıktığı sergide 10 adet serigrafisi yer alacak.

Hamiş: EVV3L kapsamında yayımlanan “Abidin Dino” başlıklı ilgilerin tümüne https://evvel.org/ilgi/abidin-dino adresinden ulaşabilirsiniz.

Abidin Dino’nun tasarladığı kitap kapaklarına dair Aslı Uluşahin tarafından kaleme alınan “sıkı inceleme yazısı”nın tam metnine https://kulturservisi.com/p/abidin-dinonun-kitap-kapaklari adresinden ulaşabilirsiniz.

Hamiş: EVV3L kapsamında yayımlanan “Abidin Dino” başlıklı ilgilerin tümüne https://evvel.org/ilgi/abidin-dino adresinden ulaşabilirsiniz.

Abidin Dino’nun yayıma hazırladığı “Küllük” Dergisi’nin
Eylül 1940 tarihli ilk (ve son) sayısının kapak görüntüsü…
(Dergide İlhan Berk, Hüsamettin Bozok, Orhan Veli,
Fikret Adil yer alıyor… Görüntüyü büyütmek için tıklayınız.)

Hamiş: EVV3L kapsamında yayımlanan “Abidin Dino” başlıklı ilgilerin tümüne https://evvel.org/ilgi/abidin-dino adresinden ulaşabilirsiniz.

Yaşar Kemal‘in “Ağrı Dağı Efsanesi” adlı kitabı için
Abidin Dino tarafından can verilen sahnelerden bazıları…

“Sofinin zindandaki halidir.”

“Demirci Hüsonun demir döğdüğüdür.”

“Demirci Hüsonun huzura gelip ağzına geleni Paşaya söylediğidir.”

“Gökteki yıldızdan daha çok bir kalabalığın Paşa sarayını sardığıdır.”

“Yer götürmez bir kalabalığın sarayın üstüne yürüdüğüdür.”

“Her yıl bahar çiçeğe durduğunda ak kuşun
Küp gölüne gelip kanadını som maviye batırdığıdır.”

Hamişler:

1/ İşbu çizimler, “Ağrı Dağı Efsanesi”nin Toros Yayınları tarafından 1992 yılında gerçekleştirilen 11. baskısından alıntılanmıştır.

2/ EVV3L kapsamında yayımlanan “Abidin Dino” başlıklı ilgilerin tümüne https://evvel.org/ilgi/abidin-dino adresinden ulaşabilirsiniz.

Zahir Güvemli‘nin çizgileriyle…

Abidin Dino

Fikret Âdil

Nâzım Hikmet

Salah Birsel

Bedri Rahmi Eyüboğlu

Hamiş: EVV3L kapsamında yayımlanan “İmzalı” ilgilerin tümüne https://evvel.org/ilgi/imzali adresinden ulaşabilirsiniz.

Sn. Bekir Akbaş’ın koleksiyonu kapsamındaki Abidin Dino eserlerinden oluşan “YÜZYIL” sergisi, Galeri Nev ve Fransız Kültür Merkezi işbirliğiyle, İstanbul-Taksim’de bulunan Fransız Kültür Merkezi’nde açıldı. Son derece etkileyici, güçlü ve bütünsel bir Abidin Dino sergisiyle karşılaştığımı ifade etmeliyim. “YÜZYIL” sergisinde, Abidin Dino’nun sanat yaşamı boyunca kullandığı ifade biçimleri ve figüratif özellikler ile dönemsel, tematik, teknik nüansların hemen hemen hepsini eşanlı olarak görebiliyoruz. Abidin Dino’nun bilinen çizgi diline aykırı olarak gerçekleştirdiği bazı deneysel/geometrik çalışmalar da ilgi çekici ve önemli öğeler olarak sergide yer alıyor… Abidin Dino’nun sanatıyla ilgilenen herkesin bu sergiyi ziyaret etmesini(kaçırmamasını) öneriyorum.  (Zy) 

Ayrıca bkz: https://evvel.org/yuz-yil-sergisi-abidin-dino

Hamiş: EVV3L kapsamında yayımlanan “Abidin Dino” başlıklı ilgilerin tümüne https://evvel.org/ilgi/abidin-dino adresinden ulaşabilirsiniz.

“YÜZYIL”, Abidin Dino
16 Aralık-13 Şubat 2015
Fransız Kültür Merkezi (İstanbul)

“Koleksiyoner Bekir Akbaş’ın uzun zaman önce tutku ve sebatla toplamaya başladığı, ancak hiç sergilemediği Abidin Dino desenleri, 16 Aralık’ta İstanbul Fransız Kültür Merkezi’nde açılacak “Yüz Yıl” dolayısıyla ilk kez gün yüzüne çıkıyor.

2013 yılında, yaklaşık otuz yıldır düzenli olarak temsil ettiği, Türkiye’de sanatın belki de en “ikonik” figürü Abidin Dino’yu, yüzüncü doğum yıldönümünde, yüz desenin yer aldığı bir sergi ile Ankara’da anan Galeri Nev, İstanbul’lu izleyiciler için Akbaş Koleksiyonu’nu yeniden ziyaret ediyor ve sergiyi yepyeni desenlerle tekrar kuruyor. Galeri Nev aynı zamanda 2013 sergisi sırasında yayımlanan ve bir desen defteri olarak tasarlanan “Yüzyıl” kitabını da sergi vesilesi ile İstanbul’lu bibliyofillerin dikkatine sunuyor.

İstanbul Fransız Kültür Merkezi, Akbaş Koleksiyon’nun oluşma serüvenine tanıklık eden ve Nev sergisinin katalog metnini kaleme alan sanat tarihçi İlhan Alemdar’ı, açılışın ertesi günü, 17 Aralık’ta, söz konusu eserlerin çoğunluğunu oluşturan ve Yaşar Kemal’in “Deniz Küstü” romanı ile Nazım Hikmet’in “Kuvvayi Milliye Destanı”nın aralarında bulunduğu, Abidin’in yakın dostlarının elinden çıkma edebi başyapıtlar için gerçekleştirdiği illüstrasyonların izini de süreceği bir konuşma gerçekleştirmek üzere davet ediyor.” (Tanıtım Metni’nden…)

Hamiş: EVV3L kapsamında yayımlanan “Abidin Dino” başlıklı ilgilerin tümüne https://evvel.org/ilgi/abidin-dino adresinden ulaşabilirsiniz.

Nâzım Hikmet, “Yeni Şiirler”, Dost Yayınevi, 2. Baskı, s.112
(Desen, Abidin Dino’ya aittir.)

*

Hamiş: EVV3L kapsamında yayımlanan Nâzım Hikmet ilgilerine https://evvel.org/ilgi/tas-ucak adresinden, Abidin Dino ilgilerine ise https://evvel.org/ilgi/abidin-dino adresinden ulaşabilirsiniz.

Bilindiği gibi, Yaşar Kemal’in “Deniz Küstü” adlı romanını Abidin Dino resimlemiştir. Milliyet Sanat Dergisi’nin yeni dizisinin Eylül 1980 tarihli 8. sayısında Abidin Dino ile Yaşar Kemal, “Deniz Küstü” serüvenindeki sanatsal birlikteliğin ayrıntıları üzerine birer yazı kaleme almışlar. İşbu yazıların tam metnine https://issuu.com/adabeyi/docs/denizkustu adresinden ulaşabilirsiniz.

Hamişler:

1/ “Deniz Küstü” resimlerinin önemini hatırlatan dostumuz Tekin Deniz‘e çok teşekkür ederiz.

2/ EVV3L kapsamında yayımlanan Abidin Dino ilgilerinin tümüne https://evvel.org/ilgi/abidin-dino adresinden ulaşabilirsiniz.

Adam Yayınları, 1984

Hamiş: EVV3L kapsamında yayımlanan “Abidin Dino” başlıklı ilgilerin tümüne https://evvel.org/ilgi/abidin-dino adresinden ulaşabilirsiniz.

o   Abidin Dino (Serpil Güvenç)

o Nâzım Hikmet’in son kitabına desenler… (Abidin Dino)

o   Güzin Dino’yu yitirdik…

o   Sait Faik’ten “D Grubu ve Resim Sanatı” üzerine bir eleştiri… (1947)

o   Sergi Kitabı/Katalog: Yüzyıl (Abidin Dino)

o   Dino’nun Aşık Veysel Çizimi

o   Ölüm mü? Ne buluş! (Abidin Dino)

o   Nâzim Hikmet şiirleri için üç desen… (Abidin Dino)

o   Sergi: Valerio Adami – Abidin Dino

o   Nâzım Hikmet’in Açlık Grevi Günleri (Abidin Dino)

o   Abidin Dino’nun Futbol Çizimleri

o   ABİDİNDİNOMASAL

o   16 Haziran 2012 Karma Eserler Müzayedesi’nde Edebiyat Efemeraları

o   “İyi ki doğdun Abidin”

o   Abidin Dino ya da “Kanatlanan El”

o   Balıkta… (Abidin Dino)

o   Kültür Komprodorları

o   Kapak: “Açıl Kilidim Açıl” (Ercümend Behzat Lav)

o   Desen: Enayi (Abidin Dino)

o   “Saman Sarısı” için, devam… (Abidin Dino)

o   “Saman Sarısı” için… (Abidin Dino)

o   Fikret Mualla’nın Portresi (Abidin Dino)

o   Abidin Dino’dan…

o   İkamete Memur

o   Paris’te Bir Mezat Ya da Fikret Mualla’nın Serüveni (Abidin Dino)

o   “Deniz Küstü” Desenleri (Abidin Dino)

o   Abidin Dino’dan İlhan Berk’e Mektup

o   Rahatı Kaçan Ağaç (1946)

o   İlhan Berk’in İmgeselliği ve Görüngüleri (Abidin Dino)

o   Taş Uçak

*

Abidin Dino (Serpil Güvenç)
Bkz: https://haber.sol.org.tr/yazarlar/serpil-guvenc/abidin-dino-83781

“Paris sahaflarında  küflenmiş raflarda bulunan kitabın kapak ve birinci sayfasına, Nazım Hikmet’in “Sen mutluluğun resmini yapabilir misin Abidin” dediği ressam Abidin Dino, son derece ilginç bir desen çizerek altına Fransızca-Türkçe “A Olga tatlı yarim, Abidin-Tatlı Yarim Olga’ya, Abidin” notunu yazmış. Kitap, 1920’lerden 1950’lere kadar  birçok baskıya, acıya, sefalete rağmen inandıkları düşünceler adına boyun eğmeden savaşan genç insanların öyküsü ile başkarakter Ahmet’in, İstanbul, Anadolu ve Sovyet Rusya’da geçen hikâyesini anlatır.”

(Kaynak: EdebiyatHaber.net, Bkz: https://www.edebiyathaber.net/abidin-dinodan-nazimin-son-kitabina-desen/)

E V V E L ‘in Önemli Notu: Yukarıdaki desenle benzeştiğini düşündüğüm bir Abidin Dino desenine şu adresten ulaşabilirsiniz: https://evvel.org/saman-sarisi-icin-abidin-dino

 

Hamiş: Evvel Fanzin kapsamında yayımlanan “İmzalı” ilgilerinin tümüne https://evvel.org/ilgi/imzali adresinden ulaşabilirsiniz. Abidin Dino ilgileri https://evvel.org/ilgi/abidin-dino adresinde, Nâzım Hikmet ilgileri ise https://evvel.org/ilgi/tas-ucak adresinde bulunuyor.

“Dilbilimci, öğretim üyesi, çevirmen, yazar ve Abidin Dino’nun eşi Güzin Dino yaşamını yitirdi.

Son 15 gündür Paris’teki bir hastanede tedavi görmekte olan Güzin Dino 103 yaşındaydı. Hayatının çok uzun bir dönemini Abidin Dino’yla paylaşmış olan Güzin Dino’nun cenazesi Paris’te annesi Feride Hanım’ın yanına defnedilecek.”

Bkz: https://www.cumhuriyet.com.tr/?hn=419920